logo-agahinvest

شرکت سبدگردان آگاه با 20 میلیارد ریال سرمایه ثبت شده، به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های گروه مالی آگاه شروع به کار کرده است. با تجربه سال‌ها مدیریت سرمایه، این شرکت قادر است دارایی شما را در بورس اوراق بهادار مدیریت کند.
کسب سود بدون نیاز به درگیری‌ها و دغدغه‌های فکری و کمک تیم مدیریت سرمایه آگاه و تحلیلگران برتر اکنون برای شما فراهم شده است.

ایمیل: info@agahinvest.com
تلفن: 02182154200
آدرس: تهران، خیابان نلسون ماندلا (آفریقا)، بالاتر از میرداماد، بن بست پیروز، پلاک ۱۳

دامنه نوسان قیمت سهام چیست؟

شرکت سبدگردان آگاه > سبدگردانی  > دامنه نوسان قیمت سهام چیست؟
دامنه نوسان قیمت سهام در بورس ایران

دامنه نوسان قیمت سهام چیست؟

بازارهای مالی به خصوص بازار بورس به دلیل ماهیت پیچیده و پر ریسک آن‌ها، نیاز به محدودیت‌هایی دارند که باید توسط نهادهای ناظر بازار برای کنترل نوسانات اجرا شود. یکی از ابزارهای مورد استفاده برای اعمال محدودیت در بازار بورس، دامنه نوسان است. از ابتدای فعالیت بازار بورس در ایران، دامنه نوسان بر سهام مورد معامله در بورس اعمال شده است. همچنین در بسیاری دیگر از بورس‌های جهانی نیز جهت کنترل نوسانات، این دامنه نوسان وجود دارد. بدین جهت در این مقاله به تعریف و توضیح دامنه نوسان و موضوعات مرتبط با آن می‌پردازیم.

دامنه نوسان

در بازارهای بورسی قوانین و مقرراتی وجود دارند که مانع از تقابل عرضه و تقاضا می‌شوند. دامنه مجاز نوسان، توقف معاملاتی و دیگر روش‌ها از این دست قوانین هستند. دامنه مجاز نوسان سهام یکی از قوانین مهم در این حوزه است که به عنوان عامل کنترل در برابر نوسان قیمت سهام و برای کاهش تلاطم بازار و زیان سهامداران در اثر تصمیمات هیجانی استفاده می‌شود. دامنه مجاز نوسان حدود سقف و کف قیمتی است که هر سهم در هر روز کاری می‌تواند داشته باشد و قیمت تنها در این محدوده می‌تواند حرکت کند.

طبق آیین‌نامه معاملات در شرکت بورس تهران، دامنه نوسان قیمت، پایین‌ترین تا بالاترین قیمتی است که در آن دامنه طی یک یا چند جلسه رسمی معاملات بورس، قیمت می‌تواند نوسان کند.

مزایای دامنه نوسان

  • دامنه نوسان کمک می‌کند تا کشف واقعی سهام اتفاق بیفتد. هنگامی که قیمت سهام به این حدود نزدیک شود، معاملات متوقف شده و به سهامداران فرصت می‌دهد تا درباره قیمت سهم و ارزش واقعی آن فکر کنند و سهم دچار هیجان قیمتی نشود.
  • دامنه نوسان می‌تواند از دست‌کاری قیمت‌ها جلوگیری کرده و اجازه تغییر قیمت در زمان‌های دلخواه را به سهامداران بزرگ نمی‌دهد.
  • یکی دیگر از مزایای دامنه مجاز نوسان، کاهش تلاطم در بازار است. دامنه مجاز نوسان، تغییرات قیمتی سهام را محدود کرده و از بروز تغییرات ناگهانی جلوگیری و ثبات بازار را افزایش می‌دهد.
مزایای قیمت سهام: کشف قیمت سهام، منع دستکاری، کاهش تلاطم بازار

محدودیت (معایب) دامنه نوسان

با همه مزایایی که دامنه نوسان در بازار بورس دارد، این محدودیت دارای معایبی نیز است که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

  • با توجه به تحقیقات انجام شده، می‌توان عنوان کرد که دامنه نوسان سبب تأخیر در کشف قیمت سهم می‌شود؛ زیرا با وجود آن، قیمت‌ها نمی‌توانند در همان روز نسبت به اطلاعات منتشر شده واکنش مناسب نشان دهند؛ بنابراین قیمت روز سهم ممکن است قیمت واقعی آن نباشد. این محدودیت همچنین نوعی دخالت در معامله محسوب می‌شود.
  • یکی دیگر از معایب دامنه نوسان این است که به دلیل توقف قیمت در روز، امکان انتقال تلاطم اضافی به روزهای آتی وجود دارد.

همچنین، با توجه به اینکه دامنه نوسان مانع می‌شود تا قیمت سهام آزاد باشند، سبب می‌شود تا قیمت به محدوده‌های خاصی تمایل داشته باشند و قیمت سهام را به این محدوده‌ها سوق دهند.

استثنائات دامنه نوسان

دامنه مجاز نوسان در بازار بورس به صورت روزانه و همیشگی است؛ اما بر اساس مقررات بازار سرمایه، در برخی از روزهای خاص و به دلیل رویدادهای حائز اهمیت برای شرکت، این قانون برداشته شده و سهم می‌تواند بدون نوسان قیمت معامله شود. سه روز خاصی که دامنه نوسان در آن‌ها رعایت نمی‌شود به شرح زیر است:

3 استثنا دامنه نوسان قیمت سهام در بورس و فرابورس

در زمان بازگشایی سهام متوقف‌شده، محدودیت دامنه نوسان برداشته می‌شود و بر اساس سازوکار حراج، اطلاعات تأثیر واقعی خود را بر میزان عرضه و تقاضا و در نتیجه قیمت سهم می‌گذارد؛ هرچند این تأثیر بیش از دامنه نوسان روزانه باشد.

حجم مبنا

حجم مبنا حداقل تعداد سهام یک شرکت است که باید در طول روز معامله شود تا قیمت سهم بتواند بر اساس سقف دامنه نوسان روزانه افزایش یا کاهش داشته باشد.

هدف از حجم مبنا آن است که سرمایه‌گذاران اطمینان داشته باشند که نوسانات قیمت سهام در نتیجه خرید و فروش تعداد مشخصی از سهام است؛ زیرا که در غیر این صورت، معامله حتی چند سهم می‌تواند قیمت سهام را تحت تأثیر قرار دهد و قیمت‌های غیرواقعی در سهم ایجاد کند.

تعیین حجم مبنا برای شرکت‌های بورسی بر اساس قیمت و تعداد سهام منتشرشده هر شرکت است. با افزایش قیمت سهم، حجم مبنا نیز کاهش می‌یابد. در صورتی که تعداد سهام معامله شده یک شرکت در طول روز، کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبت درصد نوسان قیمت آن سهم نیز کاهش خواهد یافت.

حجم مبنا برای سهام فرابورس و سهام شرکت‌ها پس از برگزاری مجمع، ۱ است؛ به این معنا که با معامله ۱ برگ سهم، قیمت پایانی آن می‌تواند تغییر کند.

دامنه نوسان بازار بورس تهران

در حال حاضر محدودیتی که بر قیمت سهام در بازار بورس و اوراق بهادار تهران اعمال شده است، مثبت ۵ درصد تا منفی ۵ درصد نسبت به قیمت پایانی روز قبل سهم است.

برای نمونه اگر قیمت پایانی سهمی امروز ۲،۰۰۰ تومان باشد، دامنه مجاز نوسان برای معاملات فردای این سهم در بازه ۲،۱۰۰ تا ۱،۹۰۰ است.

برای حق تقدم سهام این محدوده ۲ برابر دامنه نوسان سهام عادی آن است؛ بنابراین برای حق تقدم سهام شرکت‌های بورسی این دامنه از مثبت ۱۰ درصد تا منفی ۱۰ درصد است.

در شکل زیر می‌توانید بازه دامنه مجاز نوسان، قیمت پایانی روز قبل و حجم مبنا را برای سهم بورس مشاهده کنید:

دامنه نوسان بازار بورس تهران در سایت TSETMC

دامنه نوسان بازار فرابورس

دامنه مجاز نوسان برای شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار فرابورس همانند بازار بورس است؛ اما دامنه نوسان بازار پایه فرابورس با سایر محدودیت‌های نوسان قیمتی متفاوت است که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

دامنه نوسان بازار پایه

دامنه نوسان قیمت سهام در بازار پایه با دامنه نوسان بازارهای بورس و فرابورس متفاوت است. با توجه به تغییر قوانین بازار پایه در سال ۱۳۹۸ و به‌منظور افزایش شفافیت اطلاعات، شرکت‌های درج‌شده در بازار پایه فرابورس بر اساس شرایط پذیرش، در سه تابلوی پایه زرد، پایه نارنجی و پایه قرمز قرار گرفتند که دامنه نوسان برای هر تابلو متفاوت است.

هر هفته یک حراج معاملاتی در روز دوشنبه از ساعت ۱۲ تا ۱۲:۳۰ انجام می‌شود. دامنه نوسان در این حراج برای تابلوی زرد ۶ درصد، تابلوی نارنجی ۴ درصد و تابلوی قرمز ۲ درصد است.

اما در روزهای دیگر معاملاتی هفته و روز دوشنبه قبل از ساعت ۱۲، دامنه نوسان در تابوی زرد ۳ درصد، تابلوی نارنجی ۲ درصد و تابلوی قرمز ۱ درصد است. مبنای تعیین این دامنه نوسان، قیمت پایانی روزهای دوشنبه هر هفته است. در جدول زیر می‌توانید دامنه نوسان هر تابلو را مشاهده کنید:

نام تابلو دامنه نوسان در طول هفته تا قبل از ساعت ۱۲ ظهر روز دوشنبه دامنه نوسان در بازه ساعت ۱۲ تا ۱۲:۳۰ روز دوشنبه
تابلوی پایه زرد ۳% ۶%
تابلوی پایه نارنجی ۲% ۴%
تابلوی پایه قرمز ۱% ۲%

به عنوان مثال اگر قیمت پایانی سهمی در تابلوی نارنجی و در پایان روز دوشنبه پس از حراج ۴ درصدی، ۱،۰۰۰ تومان باشد، دامنه نوسان این نماد در طول هفته تا زمان حراج بعدی (ساعت ۱۲ روز دوشنبه) در بازه ۱،۰۲۰ تا ۹۸۰ تومان خواهد بود؛ بنابراین در طول هفته نمادهای درج‌شده در تابلوی نارنجی می‌توانند حداکثر ۶ درصد (۴+۲) نوسان کنند. از این ۶ درصد، ۴ درصد آن بین ساعت ۱۲ تا ۱۲:۳۰ روز دوشنبه و ۲ درصد در سایر روزها است.

 

در ادامه تغییرات قوانین معاملات بازار پایه و در چارچوب سیاست ها و مصوبات شورای عالی بورس، چندی از قوانین مهم به شرح زیر است:

۱- در صورت وجود صف خرید و فروش در سه روز متوالی در یک جهت، چنانچه صرف خرید و فروش در پایان جلسه معاملاتی حداقل معامله دو در ده هزار ( ۰.۰۰۰۲) تعداد سهام شرکت باشد در جلسه معاملاتی بعد دامنه نوسان در هر یک از تابلوهای زرد، نارنجی و قرمز به ترتیب ۵، ۴ و ۲ درصد خواهد شد و سپس دامنه نوسان به شرایط قبل باز می‌گردد و محاسبات صفحه خرید و فروش مجدد پس از روز اعمال تغییر دامنه نوسان انجام خواهد شد.
 
  • تبصره: پس از افزایش دامنه نوسان قیمتی نماد معاملاتی و بازگشایی نماد معاملاتی(به دلیل افشای اطلاعات با اهمیت موضوع ماده ۱۳ دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت های ثبت شده نزد سازمان یا وجود اقدامات شرکتی)، مبنای محاسبه شکل گیری مجدد ثبت خرید و فروش از روز بازگشت دامنه نوسان قیمتی نماز به حالت عادی(در تابلوی زرد صد در صد، تابلو نارنجی دو درصد و در تابلو قرمز یک درصد) است.
 
۲- صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلط و در سهام می‌توانند تا حداکثر ۱۰ درصد از دارایی های تحت مدیریت صندوق را در بازار پایه سرمایه گذاری کنند.

کلام آخر

همان‌طور که بیان کردیم بسیاری از بورس‌های دنیا برای جلوگیری از نوسان شدید و سقوط قیمت سهام و ایجاد فرصت برای ارزیابی مجدد و بازنگری سهام از دامنه نوسان استفاده می‌کنند. بورس تهران نیز از سال ۱۳۸۷ از دامنه نوسان برای اعمال محدودیت بر نوسان قیمت‌ها استفاده کرده است. تأثیر این ویژگی در مواقعی که بازار دچار آشفتگی شد، کاملاً مشهود است. در این شرایط، معمولاً سرمایه‌گذاران مخصوصاً سرمایه‌گذاران خرد، تحت تأثیر جو روانی بازار قرار می‌گیرند و با تصمیمات و رفتارهای هیجانی و عجولانه سبب ایجاد نوسان‌های غیرمنطقی می‌شوند. این محدودیت سبب کنترل بهتر نوسان‌ها شده و ثبات بازار را افزایش می‌دهد.

بازدیدها: 14,544

43 دیدگاه
  • علی شکیبا
    پاسخ
    ارسال شده در۲۲:۴۸,۱۳۹۸/۱۲/۰۵

    عالی و مفید

  • ابوالفضل
    پاسخ
    ارسال شده در۰۰:۳۸,۱۳۹۸/۱۲/۰۷

    دامنه نوسان، عامل اصلی ایجاد صف های خرید و فروش و ایجاد هیجان زیاد در بورس ایران است
    بدین صورت که به محض اینکه سهمی صف خرید و فروش شد، حقیقی های آماتور، بدون تحلیل و بررسی میرن تو صف و به همین دلیل این صف ها معمولا چند روز ادامه پیدا خواهند کرد تا اینکه سهم حبابی شده یا از ارزش ذاتی خود پایین تر بیایند
    بر خلاف آنچه نوشتید دامنه نوسان در اغلب بورس های پیشرفته وجود ندارد و فقط در مواقع خاص محدودیت می گذارند و معمولا بازار دوطرفه، خود به خود قیمت ها را تعدیل می کند

    • مجتبی
      پاسخ
      ارسال شده در۲۳:۰۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

      بسیار به جا بود

  • رضا سهیلی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۹:۴۱,۱۳۹۸/۱۲/۰۷

    توضیحات بسیار کامل

  • محمد بیابان نورد
    پاسخ
    ارسال شده در۱۰:۲۲,۱۳۹۸/۱۲/۱۵

    باسلام این محدویت نوسانی به ضرر سرمایه گذاران میشود بازار دوطرفه ۵ درصد به نفع بازار وسرمایه بود خواهشا این اقدام را نکنید ممنونم

  • محمد زنبوری
    پاسخ
    ارسال شده در۱۲:۳۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    خیلی مفید و جالب بود . همیشه از این مطالب پرکاربرد استفاده کنید.

  • یاسر
    پاسخ
    ارسال شده در۱۲:۴۶,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    سلام
    بسیار مطالب آموزنده ای بود
    تشکر

  • آرزو میرزایی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۳:۳۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    سلام توضیحات عالی بود

  • Alibd
    پاسخ
    ارسال شده در۱۳:۳۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    با توجه به اینکه بازار سرمایه ایران نسبتاً آماتور میباشد و یا تعداد آماتورهای بالایی دارد لذا استفاده از دامنه نوسان جهت حفظ منافع آنها ضروری است هرچند به ضرر فعالان حرفه ای میشود.

  • میر حمید حسینی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۳:۴۶,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    با سلام و احترام
    تقدیر و تشکر می کنیم بخاطر راهنمایی ها و اطلاعاتی که در اختیار سهامداران قرار میدهید
    مطالبتون برای ما که تازه وارد هستیم خیلی موثر بوده
    با تشکر

  • ارسال شده در۱۳:۵۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    بسیار مطلب مفید و عالی بود

  • ارسال شده در۱۳:۵۲,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    عالی و مفید

  • حسین شاهبازی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۴:۱۰,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    بسیارمفید بود
    با تشکر

  • faridkh
    پاسخ
    ارسال شده در۱۴:۲۸,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    عالی ممنون

  • حجت شفیعی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۴:۳۲,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    ممنون از اطلاعات مفیدتان

  • محمدرضا
    پاسخ
    ارسال شده در۱۴:۳۷,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    ممنون
    عالی بود

  • سیدحامد
    پاسخ
    ارسال شده در۱۴:۵۶,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    ممنون مفید بود

  • ارسال شده در۱۵:۴۰,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    باسلام
    مطالب مفیدی بود ، لطفا مطالب بیشتری قرار دهید
    باتشکر

  • Amir
    پاسخ
    ارسال شده در۱۶:۴۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    مطالب خیلی عالی و مفید بود،با سپاس

  • خدیجه انصاری
    پاسخ
    ارسال شده در۱۷:۵۹,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    جامع و عالی

  • محمد جواد انصاری
    پاسخ
    ارسال شده در۱۸:۰۰,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    بسیار با ارزش و عالی

  • ارسال شده در۱۸:۱۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    سپاس بی کران..
    کوتاه و کامل بود.

  • ارسال شده در۱۸:۱۶,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    ممنون…. مقاله خوبی بود.

  • مشتری آگاه
    پاسخ
    ارسال شده در۱۹:۱۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    عالی و کامل و روان
    مرسی آگاه

  • Z.moradkhani
    پاسخ
    ارسال شده در۲۰:۰۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    به نظر بنده باید به جای دامنه نوسان از اصطلاح ضریب نوسان استفاده کرد. دامنه نوسان قیمت یعنی بازه قیمتی مجاز و ضریب نوسان که همان عدد مثبت/منفی ۵ درصد هستش.

  • متین مهدیزاده زینالی
    پاسخ
    ارسال شده در۲۱:۰۸,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    عالی…

  • ع ش
    پاسخ
    ارسال شده در۲۱:۴۰,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    برای بهبود وضعیت بازار بورس تهران کارگزاریها را مجبور کنید آموزشهای کاربردی رایگان داشته باشند

  • ارسال شده در۲۱:۵۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    مثل همیشه خوب بود

  • مسعود
    پاسخ
    ارسال شده در۲۲:۴۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    سلام
    چرا بعضی از نمادها مانند#سمگا میتونه۱۰٪ در روز کاهش/ افزایش داشته باشه؟

    • Agahinvest
      پاسخ
      ارسال شده در۱۳:۵۳,۱۳۹۹/۰۱/۰۶

      با سلام و احترام
      دوست عزیز، این سهم بازارگردان دارد.

  • ابراهیم
    پاسخ
    ارسال شده در۲۳:۴۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۸

    مطالب در بعضی جاها میتوانست بیشتر توضیح داده شود تا برای مبتدیان قابل درک باشد

  • داود
    پاسخ
    ارسال شده در۰۱:۴۶,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    عالی

  • وحید
    پاسخ
    ارسال شده در۰۱:۵۴,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    وجود حجم مبنایی که اخیرا برای همه شرکتها تعریف کرده اند قطعا به ضرر سرمایه گذاران است در برخی شرکتها با منطق جور در نمیاد و نمیشه مثلا در یک روز اون تعداد سهم معامله بشه و عملا کل سهام اون شرکت باید جابجا بشه و از جذابیت بورس به شدت میکاهد و اینگونه قوانین یک روزه باعث بی اعتمادی سرمایه گذاران خواهد بود

  • علیرضاجدی
    پاسخ
    ارسال شده در۰۹:۰۷,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    بسیار عالی است درجهت بالابردن اطلاعات سهامداران.موفق باشید.

  • علی
    پاسخ
    ارسال شده در۰۹:۵۵,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    عالی

  • سید محمد حسینی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۱:۳۲,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    با سلام
    مطلب بسیار عالی کامل وجامع بود

    با تشکر

  • مسعود رفیعی
    پاسخ
    ارسال شده در۱۲:۴۱,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    جالب بود

  • رامین
    پاسخ
    ارسال شده در۱۵:۳۴,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    اطلاعات خوبی کسب کردم
    ممنون

  • اسفندیاری
    پاسخ
    ارسال شده در۱۷:۰۳,۱۳۹۸/۱۲/۲۹

    نوسان بازار پایه واقعا برام سوال برانگیز بود چون مدام تغییر میکرد، الان کاملا متوجه شدم، خیلی ممنونم

  • محسن
    پاسخ
    ارسال شده در۰۱:۲۶,۱۳۹۹/۰۱/۰۲

    بسیارمفید

  • ارسال شده در۰۱:۲۸,۱۳۹۹/۰۱/۰۲

    عالی

  • علی رجبی
    پاسخ
    ارسال شده در۰۷:۰۶,۱۳۹۹/۰۱/۰۴

    این افراد از طایفه صفویان هستند که برایشان فرقی نمیکند چه صفی تشکیل شود، کلا دوست دارند در صف باشند!

  • علی رجبی
    پاسخ
    ارسال شده در۰۷:۱۹,۱۳۹۹/۰۱/۰۴

    بسیار عالی. من یک پیشنهاد درباره محدودیت در خرید نمادهای عرضه اولیه دارم. همانطور که عرضه اولیه بین همه سهامداران ثبت نام کرده بطور یکسان تقسیم میشود، تدبیری اتخاذ شود که مثلا از روز عرضه نماد برای خرید یا فروش (فردای عرضه اولیه)، به مدت یک هفته یا ده روز محدودیت در خرید سهام نماد یادشده ایجاد شود، مثلا طی این مدت در هر روز هر نفر (هر کد بورسی) نتواند بیش از مثلا ۱۰هزار سهم خرید کند. این محدودیت سبب تقسیم سهام در طی این مدت بین سهامداران خرد و درشت به میزان تقریبا یکسان میشود و سفته بازی را از دست بازیگران عمده سهام خارج میکند. ممنون میشم این پیشنهاد رو به سازمان بورس منعکس کنید. سپاسگزارم

ارسال دیدگاه

دیدگاه
نام
ایمیل
وبسایت

ارتباط با ما

آدرس: تهران، بلوار نلسون ماندلا (آفریقا)، بالاتر از میرداماد، بن‌بست پیروز، پلاک 13، کارگزاری آگاه

کدپستی: 75113-19176

تلفن: 82154000-021 داخلی 750 و 710 و 452 و 470

نمابر: 82154250-021

پست الکترونیک: info@agahinvest.com

تماس با ما